Wat wordt er gevraagd over werk in het KNM-examen?

Werk en Inkomen is een van de zwaarste thema's van het KNM-examen. De vragen gaan over hoe de Nederlandse arbeidsmarkt werkt: wat doe je als je werk zoekt, welke rechten heb je als werknemer, en wat zijn de regels rondom ziekte, ontslag en eigen bedrijf.

Sleutelbegrippen: UWV, CAO, Kamer van Koophandel (KvK), minimumloon, arbeidscontract, vakbond, nachtwerktoeslag, ziektewet, stage.

Minimumloon, arbeidscontract en rechten

In Nederland geldt een wettelijk minimumloon. Werkgevers mogen niet minder betalen dan dit minimum. Het minimumloon wordt twee keer per jaar aangepast door de overheid.

Als werknemer heb je recht op een arbeidscontract. Daarin staan de afspraken over je werk: salaris, werktijden, functie en vakantiedagen. Een CAO (collectieve arbeidsovereenkomst) is een aanvulling op het contract — gemaakt door werkgevers en vakbonden samen voor een hele sector.

  • Vakbond — een organisatie die opkomt voor de belangen van werknemers; onderhandelt over CAO's
  • Nachtwerktoeslag — wie 's nachts werkt, krijgt extra betaald omdat nachtwerk zwaarder is
  • Ziektewet — als je ziek bent, mag je werkgever je niet zomaar ontslaan; je krijgt doorbetaling van loon

UWV en gemeente: wanneer ga je waarheen?

Het UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) helpt mensen die werkloos zijn of arbeidsongeschikt. Als je je baan verliest, schrijf je je in bij het UWV voor een WW-uitkering (werkloosheidsuitkering).

Je bent werkloosUWV → WW-uitkering
Je start een eigen bedrijfKamer van Koophandel (KvK)
Je kunt niet werken door ziekteWerkgever → Ziektewet
Je hebt nog nooit gewerktGemeente → bijstandsuitkering
Je wil werk zoekenUWV of uitzendbureau

Oefenvragen: werk en inkomen

Klik op een antwoord om de uitleg te zien.

Aihan is kapper. Ze wil haar eigen bedrijf beginnen. Waar moet zij zich inschrijven?

Abij het UWV
Bbij het uitzendbureau
Cbij de Kamer van Koophandel
✓ Antwoord: C — Kamer van Koophandel (KvK). Als je een eigen bedrijf start, moet je je inschrijven bij de KvK. Dit is wettelijk verplicht.

Jamal werkt als schoonmaker in een ziekenhuis. Hij werkt 's nachts. Wat is een voordeel van nachtwerk?

AHet salaris is hoger.
BHet werk is gemakkelijker.
CJe hebt overdag vrij.
✓ Antwoord: A. Nachtwerk is zwaarder dan dagwerk, daarom ontvangen werknemers een hogere toeslag voor nachtdiensten.

Citra werkt in een winkel. Ze wil graag werken op maandagavond. Haar werkgever zegt dat het niet kan. Waarom niet?

AOmdat zij er geen recht op heeft.
BOmdat maandagavond te laat is.
COmdat het in de cao staat dat ze niet mag werken op maandagavond.
✓ Antwoord: C. De CAO (collectieve arbeidsovereenkomst) bevat afspraken over werktijden en arbeidsomstandigheden die gelden voor een hele sector.

Marieke wil werken. Ze heeft een diploma, maar ze heeft geen werkervaring. Hoe kan ze haar kans op een baan groter maken?

Aals ze stage gaat lopen
Bals ze zich inschrijft bij de Kamer van Koophandel
Cals ze lid wordt van een vakbond
✓ Antwoord: A. Stage geeft je werkervaring op de arbeidsmarkt, wat je aantrekkelijker maakt voor werkgevers die werkervaring eisen.

Tip van Marieke: Het thema werk en inkomen is een van de meest gevraagde onderwerpen. Leer de verschil tussen UWV (voor werklozen met werkervaring), gemeente (bijstand voor mensen zonder), en KvK (voor ondernemers). Die drie komen zeker terug.

Meer oefenen over werk en inkomen?

Alle KNM-oefenvragen per onderwerp. Gratis, geen account nodig.

Oefenvragen werk en inkomen